Classificatiesystemen

Uit Wikibeekherstel
Ga naar: navigatie, zoeken

Er zijn verschillende classificatiesystemen voor beken. Hoewel de gangbare indeling van van beken en rivieren in boven-, midden- en benedenlopen redelijk goed toepasbaar is, is in de praktijk een meer gedetailleerde indeling wenselijk. Deze indeling zou gebaseerd moeten zijn op geomorfologie, geologie, bodemkunde, hydrologie en ecologie. Een dergelijk indeling van trajecten is waardevol bij herstel en beheer van deze watersystemen. Hieronder worden enkele belangrijke classificatiesystemen beschreven.

Inhoud

Kaderrichtlijn Water

De indeling in beektypen is in NL gebaseerd op de KRW-typering. Deze maakt onderscheid tussen beken op zand, kalkhoudende bodem en veen. Daarin wijkt de (Europese) KRW indeling af van eerdere (Nederlandse) typeringen. Ook komen een aantal KRW-typen in Nederland nauwelijks voor. De KRW-typering maakt geen onderscheid tussen middenlopen en benedenlopen, terwijl er tussen deze beekvormen in morfologisch opzicht aanzienlijke verschillen bestaan. Er worden 13 beektypen onderscheiden in de KRW, waarvan er 7 voorkomen in NL:

  • R4 : Permanente, langzaam stromende bovenloop op zand
  • R5 : Langzaam stromende midden/benedenloop op zand
  • R12 : Langzaam stromende middenloop/benedenloop op veenbodem
  • 'R13 : Snelstromende bovenloop op zand
  • R14 : Snelstromende midden/benedenloop op zand
  • R17 : Snelstromende bovenloop op kalkhoudende bodem
  • R18 : Snelstromende midden/benedenloop op kalkhoudende bodem

Onderstaande kaart geeft een overzicht van de in NL voorkomende beektypen (R4, R5, R12, R13, R14, R17 en R18). Door op de beken te klikken kan meer informatie worden opgevraagd over het geselecteerde beeksegment.

Legenda beektypen.png

Bron: De weergegeven waterlopen zijn afkomstig uit het KRW-portaal (KRW-waterlichamen) aangevuld met aanvullende informatie van de waterbeheerders.

Door de CoP Hermeandering is een kaart opgesteld waarop lokaties zijn aangegeven met (her)meanderende beken waar actieve morfodynamische (hydromorfologische) processen plaatsvinden: (Hermeandering & Beekherstel), of in document(Pdf)


Rosgen

Het Rosgen classificatieschema deelt waterlopen in volgens waterlooptype en beddingmatriaal. De indeling van waterlooptype is aan de hand van de volgende criteria: insnijding, gradient, breedte/diepteverhouding en sinuositeit.Het gebruik van het Rosgen classifficatieschema als basis voor rivierherstel ligt in toenemende mate onder vuur. De fundamentele kritiek op het systeem is dat `vorm' centraal staat en niet `proces': Rivieren zijn systemen die onder sterke invloed staan van externe forcering als watertoevoer en sedimentaanbod, en randvoorwaarden als (lokale) lithologie, vegetatie en bodem. De morfologie van deze systemen is de resultante van deze forceringen, de hydraulische en morfologische processen die hierdoor worden aangestuurd, en de terugkoppeling tussen vorm en proces. Critici bepleiten het gebruik van fysisch-mechanistische benaderingen voor herstelprojecten en suggereren dat het gebruik van Rosgen's classifficatieaschema beperkt blijft tot communicatie over vorm.

Referentie: Rosgen (1994): A Classification of natural rivers

Handboek Natuurdoeltypen

In aanvulling op het Handboek Natuurdoeltypen (Bal, 1995) uitgebracht door het ministerie van LNV, zijn aquatische natuurdoeltypen beschreven die in detailniveau aansluiten op de beheerspraktijk. Er zijn 14 hoofdwatertypen onderscheiden (sloten, beken, bronnen, vennen, brakke wateren, laagveenwateren, meren en plassen, Rijkskanalen, rivieren, rivier-begeleidende wateren, poelen, duinwateren, kanalen en vaarten, wingaten) die ieder apart zijn uitgewerkt in een typologie aan referentie-beschrijvingen. De beschrijving is opgebouwd uit levensgemeenschappen, doelsoorten, abiotische randvoorwaarden, beheer en inrichting.

Referentie: Verdonschot (2000): Aquatisch supplement 'beken' Handboek Natuurdoeltypen


Streefbeelden voor beken en kreken in Noord-Brabant

Het rapport "Streefbeelden voor Kreken en beken in Noord-Brabant" wordt in Brabant gebruikt als uitgangspunt bij diverse beekherstelprojecten. In dit rapport is wordt per beektype een streefbeeld beschreven in de vorm van staalkaarten. Een staalkaart geeft beknopte informatie over het betreffende beektype aan de hand van een beschrijving van de referentie toestand in ecologische en hydromorfologische zin. Per streefbeeld worden ontwerpcriteria beschreven (zoals stroomsnelheid, sinuositeit, watervoerendheid, etc.). De provincie Noord-Brabant en de Brabantse en Limburge waterschappen hebben in 2011 het initiatief genomen om de streefbeelden te herzien. Doel hierbij is om de Kader Richtlijn Water te verankeren in de streefbeelden en de ontwerpcriteria nader te onderbouwen.

Referentie: Buskens en de Wilde (2002): Streefbeelden voor beken en kreken in Noord-Brabant

Persoonlijke instellingen